‘n Hemelhoë hekkie – Douwleen Bredenhann

Ek was bang om die boek te lees. Om kennis te neem van iets so verskrikliks, beteken immers ook om te erken dit kan ook met jou gebeur. Maar ek is nie spyt nie.
Die boek is in ‘n sober, eerlike styl geskryf, sonder pretensie of pogings om simpatie te werf…. Dis die verhaal van ‘n vrou en ‘n gesin wat ‘n onmenslike, onbegrypbare verlies ervaar het en op een of ander manier daarin geslaag het om voort te gaan. Dis ‘n eerlike kyk na hoe hulle dit ervaar, wat hul in retrospek anders sou gedoen het, die gedrag van ander mense wat dit vir hul makliker of moeiliker gemaak het. Wat ek sal onthou? Dat ‘n ma se liefde nooit verbygaan nie. En dat ‘n mens nie met mooi woorde na iemand in rou hoef te gaan nie – want geen woorde kan dit regtig beter maak nie. En dat vergifnis geen eenvoudige saak is nie – ook nie vir christene nie. En laastens: Dat ‘n mens ook onder deur kan kruip as die hekkie vir jou te hoog is.

Advertisements

My nie-gunsteling vir 2010

Lees hier hoekom ek hierdie boek glad nie geniet het nie: http://marilecloete.wordpress.com/2010/12/26/aakligste-boek-van-2010/

Dit bly vir my interessant en eintlik ‘n misterie hoekom sekere lesers sekere boeke geniet of nie geniet nie. Dit bly maar subjektief en baie moeilik voorspelbaar. Wat vir my snaaks is, is dat ek so sterk negatief oor die boek voel, maar dit tog (feitlik!) heel gelees het. Gewoonlik laat ‘n boek ‘n mens bloot koud, of jy is verveeld, jy los dit en jy dink nie weer daaraan nie. Die boek het moontlik ‘n sterk impak op my gemaak omdat dit baie goed geskryf is, want dit is – regtig. Maar die karakters spreek my eenvoudig nie aan nie.

Die honger reisiger – Marié Heese

Lees gerus by hierdie skakel verskeie kenners se mening oor dié lekker boek: http://marilecloete.wordpress.com/boeke-om-te-onthou/marie-heese-die-honger-reisiger/
Ekself het die boek geniet en gehou van die kombinasie van reis en kos. En natuurlik is dit interessant dat die skrywer die dogter van die bekende en geliefde Audrey Blignault is.

A thousand splendid suns – Khaled Hosseini

Khaled Hosseini is ook die skrywer van The kite runner wat gedurende 2007 in ‘n film omskep is.

In A thousand splendid suns skryf hy oor die lot van twee vroue in Afghanistan, Mariam en Laila.

Mariam – ‘n kind wat buite die eg gebore is en as sulks verwerp is deur haar pa – is slegs 15 jaar oud toe sy as bruid aan ‘n heelwat ouer man in ‘n dorp vêr van waar sy grootgeword het gestuur word. Haar huwelik is allesbehalwe gelukkig. Twintig jaar later trou Mariam se man met die jong Laila wat ook net 15 is. Na ‘n stormagtige begin, raak die twee vroue geweldig geheg aan mekaar en word Laila die kind wat Mariam nooit kon hê nie. Die twee vroue staan mekaar by deur die lyding wat ‘n wrede, lafhartige boelie van ‘n man en ‘n land geteister deur oorlog oor hulle pad bring. Dis die tyd van die Taliban – eers deur almal verwelkom as verlossers van die Russe, maar later gehaat as die oorsaak van geweervuur en bomme…en dood. Vir die vroue is die Taliban-regime nog erger. Hulle mag nie sonder die burka in die openbaar verskyn nie en moet ten alle tye vergesel wees van ‘n manlike familielid. Hongersnood, brutaliteit en vrees is waarmee hulle daagliks moet saamleef. Liefde triomfeer uiteindelik tog, al beteken dit dat ‘n ontsaglike hoë prys daarvoor betaal word.

Ek hou nie van boeke of flieks oor oorlog nie. Gedurende ‘n oorlog kom die mens se verskriklikste karaktereienskappe na vore. Niks is meer heilig nie. Noem my ‘n volstruis, maar ek verkies om nie daarmee gekonfronteer te word nie. A thousand suns is nie anders nie. Dis ‘n skokkende boek en mens is geneig om met Mariam se ma – ‘n verbitterde en ongelukkige vrou – saam te stem wanneer sy sê:

“It’s our lot in life, Mariam. Women like us. We endure. That’s all we have.”
“Learn this now and learn it well, my daughter: Like a compass needle that points north, a man’s accusing finger always finds a woman. Always. You remember that, Mariam.”

Hier word ‘n oorlog teen vroue gevoer en die gevolge is nie anders as die skade wat bomme en gewere aanrig nie. Vroue glo hulle is niks. Hulle maak hulle dogters groot om te glo hulle is niks. Hulle doen eenvoudig wat vir hulle gesê word.

Maar dan:

“..it was not regret any longer but a sensation of abundant peace that washed over her. She thought of her entry into this world, the harami(buite-egtelike) child of a lowly villager, an unintended thing, a pitiable, regrettable accident. A weed. And yet she was leaving the world as a woman who had loved and been loved back. She was leaving it as a friend, a companion, a guardian. A mother. A person of consequence at last.”

Ek het gesê ek hou nie van boeke oor oorlog nie. A thousand splendid suns het ek egter in een dag deurgelees.

Hoogs aan te bevele.

Thula-Thula – Annelie Botes

Thula thula, thula baba, thula sana,
Thul’u babuzo ficka, eku seni. (repeat)
Kukh’in khan-yezi, zi-holel’ u baba,
Zim-khan yi-sela indlel’e ziyak-haya,
Sobe sik hona xa bonke be-shoyo,
Be-thi bu-yela u-bu-ye le khaya,
Thula thula thula baba,
Thula thula thula sana,
Thula thula thula baba,
Thula thula thula san.

Keep quiet my child
Keep quiet my baby
Be quiet, daddy will be home by dawn
There’s a star that will lead him home
The star will brighten his way home
The hills and stones are still the same my love
My life has changed, yes my life has changed
The children grow but you don’t know my love
The children grew but you don’t see them grow

Thula-thula deur Annelie Botes – die ergste boek wat ek in ‘n bitter lang tyd gelees het. Eintlik dink ek nie enige boek het my al ooit so ontstel nie. Nie eers ‘Dis ek, Anna’ of die boek oor die Australiese weeskinders wat deur die Katolieke nonne misbruik is nie.

Die boek gaan oor ‘n gesin waar dinge drasties en tragies skeefgeloop het. ‘n Pa en ‘n ma wat wandel met God en ingehaak is by Satan. En ‘n gemeenskap wat kyk en nie sien nie, want die waarheid is te ongeloofwaardig.

Gertruida is 26 jaar oud, maar steeds vasgevang in die bang lyfie van ‘n vier-en-‘n-halfjarige dogtertjie. ‘n Dogtertjie wie se boetie op sy 10de verjaarsdag verongeluk het en toe alles in haar lewe op sy kop laat draai het. ‘n Dogtertjie wat bo-gemiddeld intelligent is, maar al hoe stiller en stiller raak, omdat sy bang is vir die naglikkewaan, bang vir die gevoelens wat haar pa uit haar kindlyfie uittoor. Stiller raak, omdat haar pa haar tot stilte sweer en haar ma oor haar boetie treur en nie omgee wat snags in Gertruida se kamer gebeur nie.

‘n Pa wie se hartseer kwaad trek in sy kop en ‘n ma wie se hartseer en verwronge idee van ‘n gesin se beeld na buite maak dat sy haar dogter verraai tot die einde.

Ek het deurentyd gemengde gevoelens teenoor Abel en Susarah gehad, van ‘n felle haat tot ‘n diepe jammerte. En weersin in die mense van die gemeenskap wat Gertruida ook gefaal het. Net soos die gemeenskap soveel ander kinders in nood faal, omdat ons nie betrokke wil raak nie. Omdat die een wat ons verdink van die onmoontlikste goed, ‘n vername, gerespekteerde persoon is en dit net soveel makliker is om ons koppe weg te draai en onsself wys te maak ons verbeel ons hierdie dinge.

Gertruida kruip weg agter woorde, verdwyn in sprokiesverhale terwyl haar pa haar snags buig na sy wil. Soms wonder sy of God bestaan en ás hy bestaan, waarom ignoreer Hy haar. Hy sê in die Bybel geen haar op jou hoof sal geskaad word nie. Waarom word álles aan haar geskaad?

Nag na vernederende nag bid Gertruida dat haar pa moet doodgaan. Soms maak sy planne om hom self dood te maak, maar ook in Gertruida baklei die liefde vir haar pa teen die haat vir Abel. In haar kop kry sy dit reg om soms ‘n onderskeiding te maak tussen die man wat haar 22 jaar lank reeds molesteer en die pa wat soms op die mees onverwagte tye weer haar pa word soos voor haar boetie se dood. Die pa wat haar kinderlyfie gebad en in die bed gesit het, aan haar gevat het in liefde, sonder dat dit verkeerd gevoel het.

Sy baklei ook met haarself omdat sy nie by magte is om net weg te loop nie, die siek siklus te verbreek nie. Uiteindelik kry sy die insig dat sy soos die hond is wat wetenskaplikes in ‘n eksperiment gebruik het. Eers skok hulle die regterkant van sy hok en hy loop lê links. Dan skok hulle die linkerkant en hy loop lê regs. Daarna skok hulle die hele hok en die hond het nêrens om heen te gaan nie. Eers is hy verwilderd en angstig, maar toe hy geen uitvlug plek kry nie, gaan lê hy later willoos op die hok se vloer en gee hom oor aan die skokke. Hierna maak die wetenskaplikes die hok se deur wawyd oop en tot hul verbasing storm die hond nie uit na veiligheid nie. Hy bly lê net daar, sy vluginstinkte is beskadig en hy is afgestomp teen pyn en skok.

Mettertyd leer Gertruida meer oor haar pa en ma se eie kinderjare en alhoewel dit nie ‘n verskoning vir dit is wat hulle haar aangedoen het nie, kom sy tot die besef dat sy slegs die slagoffer was van twee mense in wie se brein iets ontspoor het. Dalk was haar boetie se dood net die sneller.

Ek wil nie meer vertel en die boek bederf vir dié wat dit nog wil lees nie. Ek moet net byvoeg dat dit nie ‘n boek is wat ek sommer vir enigeen sal aanbeveel nie. Jy moet sterk wees om hierdie boek te lees en nie mateloos, redeloos en radeloos te voel om uit te gaan en alle kindermolesteerders sommer net vrek te skiet nie. Dalene Matthee het in ‘Fiela se kind’ gesê: “Die Here vergewe mens baie dinge, maar die skade wat jy ‘n kind aandoen, vergewe Hy jou NOOIT nie.” Amen

Ek wil net een stukkie hier aanhaal, wat my diep getref het. Mens glo so maklik sielkundige hulp is ‘n antwoord, en ek is een van dié wat ook gou is om te sê ‘Gaan praat met iemand. Kry hulp.’

In Gertruida se woorde: “Maar dwarsdeur alles het sy skepties gebly, want sy was oortuig al doen jy tienduisend terapiesessies, al verslind jy elke boek en artikel oor sieklike seks agter huise se geslote deure, al volg jy die gesondword-getuienis van honderde slagoffers, al bid jy tot jou knieë skurf is – vergeet sal jy nooit. Die wantroue en angs is by jou ingebed tot die einde van jou dae.

Jy kan klinies leer verstáán wat die verwrongendheid veroorsaak wat die monster dryf om jóú lewe te verorber. Jy kan leer konsentreer, jou obsessies beperk en hanteer. Jy kan duisend maal oortuig word van jou onaandadigheid en onskuld. Op die oppervlak kan ‘n sielkundige jou help met antwoorde soek. Maar vergeet en volkome héél word, by ‘n punt aankom waar die aftakeling nie meer ‘n faktor in jou lewe is nie, is onmoontlik. Die slagoffers wat dit getuig, is besig met ‘n wiegelied.

Miskien kan dit sagter word. Verder terugskuif in jou geheue. Vervang word deur omstandighede van geborgenheid en respekwaardigheid.”

Maar jou gesteelde kindwees – dit sal jy nooit weer terugkry nie.

Thula Thula, stil my kind!

My Sister’s Keeper – Jodi Picoult

Teen die tyd het baie al seker hierdie fliek gesien en heelwaarskynlik die boek ook gelees. Ek het eers die boek gelees en toe die fliek gaan kyk, en ek was spyt. Die fliek eindig nie eers dieselfde as die boek nie. Ek dink die filmmense het die fliek laat eindig soos wat mens logies sou verwag, en ek dink daardeur het hulle die verhaal ‘n onreg aangedoen.

Die verhaal gaan oor Kate, 16 en haar suster Anna, 13. Op twee jaar oud, is Kate gediagnoseer met ‘n seldsame soort terminale leukemie. Nie Kate se ouer broer, Jesse, of enige van haar ouers se genetiese samestelling was geskik vir ‘n bloed- of beenmurgskenking nie en die kanse was skraal om ‘n onbekende skenker te vind. Na hul dokter se terloopse opmerking oor ‘n ander ouerpaar wat nog ‘n kind gehad het, nadat hul een kind gediagnoseer is met leukemie, en toe uitgevind het hierdie kind is n perfekte skenker, besluit Kate se ouers uit desperaatheid om ‘n genetikus te gaan spreek.

Anna word dus geneties gekweek, met die hoofdoel voor oë dat sy ‘n skenker vir Kate sal wees. Aanvanklik sou slegs Anna se naelstring se stamselle gebruik word om Kate se eie onvoldoende bloedselle te voed en die leukemie in remissie te plaas. Dit is dan ook aanvanklik ‘n sukses.

Ongelukkig hou dit nie daar op nie. Kate is vir vyf jaar in remissie voordat die kanker met alle mag terugkeer. Weer moet Anna bloedselle skenk. Soms trek die dokters te min en moet sy teruggaan, tot soveel as drie keer na mekaar. Sy is net vyf jaar oud en die hospitaal en alles wat daarmee saamgaan, is eers vir haar ‘n verskrikking, maar mettertyd begin sy haar lot gedweë aanvaar. Haar ouers, maar veral haar ma, Sara, laat haar dan ook van kleinsaf verstaan dat dit haar lewenstaak is om haar suster te red.

Elke keer red Anna se bloed Kate vir ‘n rukkie, maar elke keer kom die kanker tog maar weer terug. Later jare skenk Anna ook beenmurg, nog ‘n pynlike prosedure. Anna, wat uitblink in yshokkie, word ontneem van die voorreg om weg te gaan op ‘n gesogte hokkie toer, want wat as iets met Kate gebeur en sy het Anna se bloed nodig terwyl Anna weg is? Anna voel naderhand dat sy onsigbaar is en net deur Kate bestaansreg het.

Dan, op sestien, gee Kate se niere in. Kate het reeds alle beperkinge op hoe lank sy sou bly lewe, verkeerd bewys, danksy Anna. Nou verwag haar ouers dat Anna ‘n nier aan Kate moet skenk. En dis hier waar Anna besluit om die streep te trek. Nou, op dertien, gaan sien Anna ‘n prokureur en dagvaar haar ouers vir die regte op haar eie liggaam – vir mediese emansipasie.

Dit is hier waar die boek se verhaal begin. Die leser leer ken vir Jesse, die ouer broer, wat al jare terug besluit het hy is niks werd in sy familie, want sy bloed was nie goed genoeg om sy suster te red nie. Jesse beskou homself reeds as jeugmisdadiger en terwyl Brian, die pa, ‘n brandweerman is, word Jesse ‘n brandstigter, alhoewel net van leë en verlate geboue. Sy ouers is meeste van die tyd nie eers bewus van Jesse se doen en late nie, want Kate se krisisse oorskadu gewoonlik alles.

Net een keer, op tien, toe Sara vir Jesse weereens teleurstel deur nie ‘n belofte aan hom na te kom nie, omdat Kate siek geword het en Sara op hom skree om groot te word en te besef die wêreld draai nie net om hom nie, verloor Jesse dit en skree terug: “Yeah, right, she’s sick. Why don’t you grow up? Why don’t you figure out that the world doesn’t just revolve around her?!”

Agterna dra hy swaarder as ooit aan sy skuldgevoel. Dis dan ook hy wat bitter vir Anna sê, toe hy uitvind dat sy ‘n prokureur wil gaan sien: “Don’t mess with the system, Anna. We’ve all got our scripts down pat. Kate plays the Martyr. I’m the Lost Cause. And you, you’re the Peacekeeper.”

Die hoofstukke van die boek is afwisselend uit die perspektief van een van die karakters geskryf. En soos mens lees van een hoofstuk na die volgende, ry jou emosies en jou vermoë om kant te kies, wipplank. Somtyds wou ek Sara skud en vir haar skree; “Sien tog net jou ander twee kinders ook raak!” En ander kere het ek so ‘n ongelooflike diep simpatie vir haar gehad. Hoe kies ‘n ma regtig tussen haar twee kinders? Hoe kies jy om een te laat sterf, omdat ‘n ander een se lewenskwaliteit nie meer daaronder kan ly nie? Daar is ook geen oomblik wat die leser daaraan kan twyfel dat Sara vir Anna ook onvoorwaardelik liefhet nie, al was Anna “gekweek” ter wille van Kate.

Een oomblik sien mens Sara se kant in, die ander oomblik stem jy honderd persent saam met Anna se optrede. Die pa, Brian, is ook in twee geskeur, nes die leser. Dit veroorsaak dan ook verwydering tussen hom en Sara.

Vir my as leser, was dit asof ek magteloos gestaan en toekyk het hoe ‘n gesin, waar soveel liefde in werklikheid vir mekaar opgesluit lê, teen duiselingwekkende spoed op ‘n afgrond afstuur. Soos Anna tereg op ‘n keer teenoor haar prokureur opmerk, sal daar geen wenners in haar saak wees nie. Selfs nadat die regter die beslissing uitgespreek het, sou alles nog lank nie verby wees nie.

Teen die einde van die hofsaak neem die hele storie egter ‘n totaal onverwagte wending en net sodra die leser glo dat alles ten goede afgeloop het, tree die noodlot in.

Nie in my wildste drome het ek myself die einde van die verhaal so voorgestel nie. Dit slaan die leser soos ‘n vuis tussen die oë. Ek het die hele laaste hoofstuk deur gehuil, om maar net tot die eintlike besef te kom dat ons as mens heeldag kan loop en planne maak, maar dat ons nooit werklik heeltemal in beheer is nie.

Lees die boek gerus self, dis die moeite werd. Maar moenie ‘n gewone “happily ever after” verwag nie. Jy gaan veel meer kry as waarop jy gereken het.